Qëllimi i vlerësimit mjekësor ka për detyrë identifikimin e tri kategorive kryesore:

1. Çrregullime mjekësore të përgjithshme që imitojnë çrregullime psikiatrike.
2. Çrregullime mjekësore të përgjithshme të shkaktuara ose të përkeqësuara nga çrregullimet psikiatrike ose trajtimi i tyre.
3. Çrregullime mjekësore të përgjithshme që shoqërojnë çrregullimet psikiatrike.

Shumë çrregullime mjekësore të përgjithshme shkaktojnë simptoma që imitojnë çrregullime specifike psikiatrike. Të tjera mund të mos imitojnë sindroma psikiatrike të caktuara, por ndikojnë në gjendjen shpirtërore të pacientit.

Shkaqet e zakonshme të simptomave psikiatrike nga medikamentet

Shumë medikamente mund të shkaktojnë simptoma psikiatrike. Klasat më të zakonshme përfshijnë:

• Medikamentet që veprojnë në sistemin nervor qendror (p.sh., antiepileptikë, antidepresantë, antipsikotikë, sedativë/hipnotikë, stimulues).
• Antikolinergjikët (p.sh., antihistaminikët).
• Kortikosteroidet.

Gjithashtu, substanca si alkooli, amfetaminat, marihuana, kokaina, halucinogjenët dhe phencyclidine (PCP), shpesh shkaktojnë simptoma psikiatrike, sidomos kur përdoren shpesh ose në doza të larta. Tërheqja nga alkooli, barbituratet ose benzodiazepinat mund të shkaktojë simptoma psikiatrike (p.sh., ankth) përveç simptomave të tërheqjes fizike (withdrawal).

Kujdesi ndaj çrregullimeve të tjera mjekësore

Pacientët me çrregullime mendore mund të zhvillojnë një çrregullim fizik të palidhur (p.sh., meningitin, ketoacidozën diabetike) që shkakton simptoma mendore të reja ose të përkeqësuara. Mjekët duhet të jenë proaktivë në identifikimin e shkaqeve fizike të mundshme, veçanërisht te pacientët që nuk janë në gjendje të përshkruajnë shëndetin e tyre për shkak të psikozës ose demencës.

Këshilla dhe Gabime të Zakonshme:

• Mos supozoni se të gjitha simptomat psikiatrike të pacientëve me një çrregullim të njohur psikiatrik janë për shkak të atij çrregullimi.
• Disa pacientë mund të kenë çrregullime mjekësore të pazbuluara që nuk shkaktojnë simptoma psikiatrike, por që kërkojnë vlerësim dhe trajtim.

Vlerësimi

Kur është i nevojshëm vlerësimi:
Vlerësimi përmes historisë, ekzaminimit fizik dhe ndonjëherë testimeve laboratorike ose imazherisë cerebrale bëhet për pacientët me:

• Simptoma psikiatrike të reja (pa histori të mëparshme të simptomave të ngjashme).
• Simptoma cilësisht të ndryshme ose të papritura te pacientët me një çrregullim psikiatrik të njohur ose të qëndrueshëm.
• Simptoma psikiatrike që janë të pazakonshme për pacientin (p.sh., psikoza e re në një të moshuar).

Qëllimi është diagnostikimi i çrregullimeve mjekësore të lidhura ose të shoqëruara dhe jo vetëm një diagnozë psikiatrike specifike.

Historia

Historia e sëmundjes aktuale:
Duhet të përfshijë natyrën e simptomave dhe fillimin e tyre, veçanërisht nëse fillimi ka qenë i papritur apo gradual dhe nëse simptomat ndjekin ndonjë shkak të mundshëm (p.sh., trauma, sëmundje, fillim ose ndërprerje të substancave rekreative). Pyetet nëse pacienti ka pasur episode të mëparshme të simptomave të ngjashme, nëse është diagnostikuar dhe trajtuar për një çrregullim mendor dhe, nëse po, nëse ka ndërprerë medikamentet.

Rishikimi i sistemeve:
Duhet të identifikojë simptoma që sugjerojnë shkaqe të mundshme:

• Palpitacionet: Hipertiroidizmi, efektet e drogës, përfshirë withdrawal.
• Dridhjet: Sëmundja e Parkinsonit, sindromet withdrawal.
• Vështirësi në ecje ose të folur: Skleroza Multiple, sëmundja e Parkinsonit, Stroke.
• Dhimbja e kokës: Infeksione të sistemit nervor qendror, migrenë komplekse, hemorragji, lezione masive.
• Humbja në peshë: Infeksione, kancer, sëmundje inflamatore të zorrëve, hipertiroidizëm.
• Paresthezitë dhe dobësia: Mungesa e vitaminave, stroke, sëmundje demielinizuese.
• Simptoma neurologjike që përsëriten dhe ndalen: Sklerozë Multiple, vaskulit.

Historia mjekësore:
Duhet të identifikojë çrregullime mjekësore të përgjithshme që mund të shkaktojnë simptoma psikiatrike (p.sh., sëmundjet e tiroides, mëlçisë ose veshkave; diabeti; HIV). Gjithashtu, të rishikohen të gjitha medikamentet dhe substancat që përdor pacienti, përfshirë ato pa recetë dhe substancat e ndaluara.

Historia familjare:
Duhet të vlerësohet për çrregullime të trashëgueshme, veçanërisht për sëmundje të tiroides dhe sklerozën e shumëfishtë. Faktorët e rrezikut për infeksione (p.sh., marrëdhëniet seksuale të pambrojtura, përdorimi në masë e gjilpërave, shtrime të fundit në spital) duhet të identifikohen.

Ekzaminimi Fizik

Shenjat jetësore vlerësohen, veçanërisht për ethe, takipne, hipertension dhe takikardi. Statusi mendor duhet të vlerësohet nëse dyshohet për ndryshim të nivelit të vetëdijes.

Ekzaminimi fizik bëhet në bazë të llojit dhe ashpërsisë së simptomave:

• Shenjat e infeksionit (p.sh., meningizëm, kongjestion pulmonar, ndjeshmëri në rajonin e mesit).
• Ekzaminimi neurologjik (duke përfshirë testimin e ecjes dhe dobësinë).
• Fundoskopia për të zbuluar shenja të presionit të rritur intrakranial (p.sh., papiledema, humbje e pulsacioneve venoze).
• Shenjat e sëmundjeve të mëlçisë (p.sh., ikter, ascit, angioma merimangë).
• Inspektimi i kujdesshëm i lëkurës për plagë të vetëshkaktuara ose dëmtime të jashtme (p.sh., hematoma).

Interpretimi i gjetjeve
Gjetjet nga historia dhe ekzaminimi fizik ndihmojnë në interpretimin e shkaqeve të mundshme dhe udhëheqin testimin dhe trajtimin. Konfuzioni dhe mosvëmendja (reduktim i qartësisë së vetëdijes ndaj mjedisit, duke sugjeruar delirim), sidomos nëse fillimi është i papritur ose nëse fluktuon, tregojnë praninë e një çrregullimi mjekësor. Megjithatë, sensoriumi i qartë nuk e përjashton një çrregullim mjekësor.

Tregues të një gjendjeje mjekësore përfshijnë:

• Shenja të pazakonta jetësore (p.sh., ethe, takikardi, takipne).
• Shenja meningeale (p.sh., dhimbje koke, fotofobi, ngurtësi e qafës).
• Anomali në ekzaminimin neurologjik (p.sh., afazi).
• Çrregullime të ecjes, balancës ose të dyja.
• Inkontinencë urinare ose fecale.

Shenja të veçanta që sugjerojnë shkaqe specifike:

• Pupila të zgjeruara: Efektet e barnave antikolinergjike.
• Pupila të ngushtuara: Efektet e opiateve ose hemorragjia pontine.
• Nistagmus rrotullues ose vertikal: Intoksikimi me fenciklidinë.
• Nistagmus horizontal: Zakonisht i lidhur me toksicitetin nga difenilhidantoina.
• Të folur të paqartë ose paaftësi për të folur: Lezion cerebral (p.sh., goditje në tru / stroke).
• Simptoma neurologjike që përsëriten dhe ndalen: Sklerozë Multiple ose vaskulit.
• Paresthezi në formë çorape-dore: Mungesa e vitaminës B12 ose tiaminës.

Testimi
Testimi varion në varësi të shenjave dhe simptomave. 

Raste që zakonisht nuk kërkojnë testim të mëtejshëm: Pacientët me një çrregullim të njohur psikiatrik që kanë një përkeqësim të simptomave të zakonshme, pa simptoma të reja fizike, me status mendor dhe ekzaminim fizik normal (përfshirë shenjat jetësore dhe glukozën në testin Fingerstick Glucose).

Testime për pacientët me simptoma të reja psikiatrike ose ndryshime të shquara në simptoma:

• Numërim i plotë i gjakut (CBC).
• Elektrolitet (përfshirë kalciumin dhe magnezin), azotin ureik të gjakut dhe kreatininën.
• Shpejtësia e sedimentimit të eritrociteve (ESR) ose proteina C-reaktive (CRP).
• Testimi për HIV.
• Analiza e urinës.

Testime të tjera sipas nevojës:

• CT i kokës: Për simptoma psikiatrike të reja, delirim, dhimbje koke, traumë të fundit fizike ose gjetje neurologjike fokale.
• Punksion lumbar: Për shenja meningeale ose dhimbje koke me ethe dhe delirim, pas një CT normal të kokës.
• Testet e funksionit tiroide: Për pacientët që marrin litium, kanë simptoma të sëmundjes tiroide, ose janë >40 vjeç me simptoma psikiatrike të reja.
• Testet e funksionit të mëlçisë: Për simptoma të sëmundjes së mëlçisë, histori përdorimi të alkoolit ose substancave.

Në raste më të rralla, mund të jenë të nevojshme testime për: lupus eritematoz sistemik, sifiliz, sëmundje demielinizuese, sëmundjen Lyme, ose mungesa të vitaminës B12 ose tiaminës, veçanërisht në pacientët me shenja të demencës.

Testimi toksikologjik: Përfshirë analizën e drogës në urinë dhe nivelin e alkoolit në gjak, për pacientët me histori të përdorimit të substancave ose shenja fizike që sugjerojnë intoksikim (shenja gjilpëre në trup).